Πόσες φορές έχετε αποφασίσει να αλλάξετε κάτι στη ζωή σας; Να ξεκινήσετε γυμναστική, να τρέφεστε πιο υγιεινά, να διαβάζετε περισσότερο, να οργανώσετε καλύτερα τον χρόνο σας ή να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο στον εαυτό σας; Και πόσες φορές η αρχική σας αποφασιστικότητα έχει αρχίσει να εξασθενεί μετά από μερικές εβδομάδες;

Δεν είστε οι μόνοι. Η διατήρηση μιας αλλαγής στην καθημερινότητά μας είναι συχνά δυσκολότερη από την ίδια την απόφαση να την ξεκινήσουμε. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι απαραίτητα η έλλειψη θέλησης ή πειθαρχίας. Συχνά, ο τρόπος με τον οποίο θέτουμε τους στόχους μας και οργανώνουμε την προσπάθειά μας δεν μας βοηθά να τους διατηρήσουμε.

Μερικοί από τους συνηθέστερους λόγους για τους οποίους δυσκολευόμαστε να πετύχουμε τους στόχους μας είναι:

  • Προσπαθούμε να αλλάξουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα και σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
  • Ξεκινάμε με υπερβολικά φιλόδοξους ή μη ρεαλιστικούς στόχους, με αποτέλεσμα να κουραζόμαστε και να απογοητευόμαστε όταν δεν βλέπουμε την πρόοδο που περιμέναμε.
  • Εστιάζουμε αποκλειστικά στο αποτέλεσμα και όχι στις συμπεριφορές που θα μας οδηγήσουν σε αυτό.
  • Δεν προσαρμόζουμε το περιβάλλον μας ώστε να διευκολύνει τη νέα συμπεριφορά.
  • Υποτιμούμε τη δύναμη των μικρών αλλαγών, θεωρώντας ότι μόνο οι μεγάλες προσπάθειες μπορούν να φέρουν ουσιαστικά αποτελέσματα.

Υπάρχει, όμως, ένας πιο λειτουργικός τρόπος να προσεγγίσουμε την αλλαγή. Αντί να βασιζόμαστε αποκλειστικά στον αρχικό μας ενθουσιασμό, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα συγκεκριμένο και ρεαλιστικό πλάνο που θα μας βοηθήσει να μετατρέψουμε τους στόχους μας σε σταθερές συνήθειες.

Πριν δούμε τα πέντε βήματα, αξίζει να κατανοήσουμε τι είναι οι συνήθειες. Πρόκειται για συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται σε συγκεκριμένα πλαίσια ή συνθήκες και, με τον χρόνο, μπορούν να γίνουν πιο αυτόματες. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται κάθε φορά να παίρνουμε από την αρχή την ίδια απόφαση ή να καταβάλλουμε την ίδια συνειδητή προσπάθεια.

Αυτό που επαναλαμβάνουμε συστηματικά —οι σκέψεις, οι επιλογές και οι πράξεις στις οποίες αφιερώνουμε τον χρόνο μας— επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά μας και τον τρόπο με τον οποίο ζούμε.

Ακολουθούν πέντε βήματα που μπορούν να σας βοηθήσουν να προσεγγίσετε τους στόχους σας με μεγαλύτερη συνέπεια και να δημιουργήσετε αλλαγές που έχουν διάρκεια.

1. Θέστε ξεκάθαρους και ουσιαστικούς στόχους

Φροντίστε οι στόχοι σας να είναι συγκεκριμένοι και, κυρίως, να γνωρίζετε τους λόγους για τους οποίους επιθυμείτε να πραγματοποιήσετε αυτή την αλλαγή.

Ένας στόχος είναι πιο πιθανό να αποκτήσει νόημα και να διατηρηθεί όταν συνδέεται με τις προσωπικές μας αξίες και με τον τρόπο ζωής που θέλουμε να έχουμε, αντί να αφορά αποκλειστικά ένα μετρήσιμο αποτέλεσμα.

Για παράδειγμα, αντί να πείτε απλώς «θέλω να αδυνατίσω», μπορείτε να αναρωτηθείτε:

Συγκεκριμένος στόχος: Θέλω να βελτιώσω τη φυσική μου κατάσταση και να εντάξω την άσκηση στην εβδομαδιαία μου ρουτίνα.

Στόχος που συνδέεται με την ταυτότητά μου: Θέλω να είμαι ένας άνθρωπος που φροντίζει την υγεία του και παραμένει δραστήριος.

Οι λόγοι για τους οποίους το θέλω:

  • Είναι σημαντικό για εμένα να φροντίζω τον εαυτό μου.
  • Θέλω να έχω περισσότερη ενέργεια στην καθημερινότητά μου.
  • Η άσκηση με βοηθά να αισθάνομαι καλύτερα σωματικά και ψυχολογικά.
  • Θέλω να αποκτήσω μεγαλύτερη αντοχή και ευεξία.

Όσο πιο ξεκάθαροι είναι οι λόγοι που σας κινητοποιούν, τόσο πιο εύκολο είναι να επανέρχεστε στην προσπάθειά σας όταν ο αρχικός ενθουσιασμός μειώνεται.

2. Ξεκινήστε με μικρά και ρεαλιστικά βήματα

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να προσπαθούμε να αλλάξουμε ολόκληρη την καθημερινότητά μας από τη μία στιγμή στην άλλη.

Αν, για παράδειγμα, δεν έχετε γυμναστεί εδώ και χρόνια, το να αποφασίσετε ότι θα πηγαίνετε καθημερινά στο γυμναστήριο είναι πιθανό να αποδειχθεί δύσκολο να διατηρηθεί. Αντίθετα, μπορείτε να ξεκινήσετε με δύο σύντομες προπονήσεις την εβδομάδα ή με έναν περίπατο 15 λεπτών.

Οι μικρές αλλαγές μπορεί να φαίνονται ασήμαντες, όμως έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα: είναι πιο εύκολο να επαναλαμβάνονται. Και η επανάληψη είναι βασικό στοιχείο στη δημιουργία μιας νέας συνήθειας.

Επιπλέον, όταν πετυχαίνουμε μικρούς στόχους, αποκτούμε μια πιο ρεαλιστική εικόνα των δυνατοτήτων μας και ενισχύεται η αίσθηση ότι μπορούμε να συνεχίσουμε.

Δεν χρειάζεται να κάνετε τα πάντα τέλεια από την πρώτη ημέρα. Χρειάζεται να ξεκινήσετε από ένα σημείο που μπορείτε πραγματικά να υποστηρίξετε.

3. Διαμορφώστε το περιβάλλον σας ώστε να σας βοηθά

Πολλές φορές θεωρούμε ότι η επιτυχία μιας αλλαγής εξαρτάται αποκλειστικά από τη θέλησή μας. Στην πραγματικότητα, το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε και κινούμαστε επηρεάζει σημαντικά τις επιλογές και τις συμπεριφορές μας.

Αν θέλετε, για παράδειγμα, να ξεκινήσετε γυμναστική, μπορείτε να ετοιμάζετε τα ρούχα σας από το προηγούμενο βράδυ ή να επιλέξετε ένα γυμναστήριο που βρίσκεται κοντά στο σπίτι ή στην εργασία σας.

Αν θέλετε να διαβάζετε περισσότερο, αφήστε ένα βιβλίο σε ένα σημείο όπου θα το βλέπετε συχνά. Αν θέλετε να περιορίσετε τον χρόνο που περνάτε στο κινητό, απομακρύνετέ το από τον χώρο όπου εργάζεστε ή ξεκουράζεστε.

Μια ακόμη χρήσιμη τεχνική είναι να συνδέσετε τη νέα συμπεριφορά με μια ήδη καθιερωμένη συνήθεια. Για παράδειγμα:

  • Μετά τον πρωινό μου καφέ, θα διαβάζω για 10 λεπτά.
  • Μόλις επιστρέφω από τη δουλειά, θα φοράω τα αθλητικά μου και θα βγαίνω για περπάτημα.
  • Μετά το βραδινό μου βούρτσισμα, θα αφιερώνω λίγα λεπτά σε ασκήσεις χαλάρωσης.

Με αυτόν τον τρόπο, μια ήδη υπάρχουσα συνήθεια λειτουργεί ως υπενθύμιση για τη νέα συμπεριφορά.

4. Δημιουργήστε ένα συγκεκριμένο πλάνο δράσης

Η πρόθεση από μόνη της δεν αρκεί πάντα. Το «θέλω να γυμνάζομαι περισσότερο» είναι μια καλή αρχή, αλλά δεν μας λέει πότε, πού και πώς θα πραγματοποιηθεί.

Προσπαθήστε να μετατρέψετε τον στόχο σας σε ένα συγκεκριμένο πλάνο. Αποφασίστε εκ των προτέρων ποια ημέρα και ώρα θα κάνετε αυτό που έχετε σχεδιάσει, πού θα το κάνετε και τι χρειάζεται να έχετε προετοιμάσει.

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε την τεχνική «αν… τότε…», η οποία βοηθά να συνδέσουμε μια συγκεκριμένη κατάσταση με την επιθυμητή μας συμπεριφορά.

Για παράδειγμα:

  • Αν τελειώσω τη δουλειά μου στις 18:00, τότε θα πάω για περπάτημα πριν επιστρέψω στο σπίτι.
  • Αν αισθανθώ ότι θέλω να αναβάλω την προπόνησή μου, τότε θα δεσμευτώ να κάνω έστω 10 λεπτά άσκησης.
  • Αν δεν προλάβω να διαβάσω το πρωί, τότε θα αφιερώσω 10 λεπτά πριν κοιμηθώ.

Μπορείτε ακόμη να χρησιμοποιήσετε οπτικές υπενθυμίσεις για να παρακολουθείτε την πρόοδό σας.

Για παράδειγμα, κρεμάστε ένα ημερολόγιο στο σπίτι και σημειώνετε κάθε φορά που πραγματοποιείτε τη δραστηριότητα που έχετε προγραμματίσει. Μια άλλη ιδέα είναι να χρησιμοποιήσετε δύο βάζα: το ένα γεμάτο με συνδετήρες και το άλλο άδειο. Κάθε φορά που ολοκληρώνετε μια προγραμματισμένη δραστηριότητα, μεταφέρετε έναν συνδετήρα από το γεμάτο στο άδειο βάζο.

Η οπτική καταγραφή της προσπάθειάς σας μπορεί να σας βοηθήσει να αναγνωρίζετε την πρόοδο που κάνετε, ακόμη και όταν τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα ορατά.

5. Μάθετε να διαχειρίζεστε τις δυσκολίες και να επανέρχεστε

Καμία αλλαγή δεν εξελίσσεται πάντα σύμφωνα με το αρχικό μας πλάνο. Θα υπάρξουν ημέρες που θα είστε κουρασμένοι, που θα έχετε άλλες υποχρεώσεις ή που απλώς δεν θα έχετε διάθεση να ακολουθήσετε τη νέα σας ρουτίνα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτύχατε.

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η συνέπεια δεν σημαίνει τελειότητα. Το να παραλείψετε μία προγραμματισμένη δραστηριότητα δεν ακυρώνει όσα έχετε ήδη καταφέρει. Αντί να εγκαταλείψετε την προσπάθεια επειδή δεν ακολουθήσατε το πλάνο σας μία ημέρα, προσπαθήστε να επιστρέψετε σε αυτό στην επόμενη ευκαιρία.

Μια χρήσιμη στρατηγική είναι να προβλέψετε από πριν τι μπορεί να σας δυσκολέψει και να σκεφτείτε πώς θα αντιδράσετε.

Για παράδειγμα:

  • Αν βρέχει και δεν μπορώ να περπατήσω έξω, τότε θα κάνω λίγη άσκηση στο σπίτι.
  • Αν έχω μια ιδιαίτερα απαιτητική ημέρα, τότε θα μειώσω τη διάρκεια της δραστηριότητας αντί να την ακυρώσω εντελώς.
  • Αν χάσω μία προγραμματισμένη προπόνηση, τότε θα συνεχίσω κανονικά με την επόμενη.

Αντί να αναζητάτε την τέλεια εφαρμογή του πλάνου σας, αναζητήστε τρόπους να το προσαρμόζετε στις πραγματικές συνθήκες της ζωής σας.

Και μην ξεχνάτε να έχετε υπομονή!

Μια νέα συνήθεια δεν δημιουργείται μέσα σε 21 ημέρες, όπως συχνά πιστεύεται. Η έρευνα δείχνει ότι ο χρόνος που χρειάζεται για να γίνει μια συμπεριφορά πιο αυτόματη διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το άτομο, τη συμπεριφορά και τις συνθήκες. Επομένως, δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ημερών που να ισχύει για όλους.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η σταθερή επανάληψη, η προσαρμογή και η επιστροφή στην προσπάθεια ακόμη και μετά από διακοπές.

Να θυμάστε: Οι αλλαγές που διαρκούν δεν προκύπτουν απαραίτητα από μεγάλες και εντυπωσιακές αποφάσεις. Συχνά χτίζονται μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες πράξεις που σταδιακά γίνονται μέρος της καθημερινότητάς μας.

Δεν χρειάζεται να περιμένετε την κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσετε. Μπορείτε να επιλέξετε ένα μικρό βήμα σήμερα και να αρχίσετε από εκεί.


Βιβλιογραφία

Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(06)38002-1

Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009. https://doi.org/10.1002/ejsp.674

Norcross, J. C., & Vangarelli, D. J. (1988). The resolution solution: Longitudinal examination of New Year’s change attempts. Journal of Substance Abuse, 1(2), 127–134. https://doi.org/10.1016/S0899-3289(88)80016-6

Singh, B., Murphy, A., Maher, C., & Smith, A. E. (2024). Time to form a habit: A systematic review and meta-analysis of health behaviour habit formation and its determinants. Healthcare, 12(23), 2488. https://doi.org/10.3390/healthcare12232488

Wood, W., & Rünger, D. (2016). Psychology of habit. Annual Review of Psychology, 67, 289–314. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-122414-033417

Tags:

No responses yet

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

+30 211 419 2073